Không có sĩ số đúng cho mọi trẻ. Lớp một kèm một cho con nhiều thời gian nói nhất và sửa lỗi sát nhất, nhưng thiếu bạn cùng lớp để tranh luận và bắt chước. Nhóm nhỏ 4–6 người giữ được thời gian nói khá nhiều mà vẫn có tương tác. Lớp chuẩn 10–15 học viên, phổ biến ở các trường tiếng tại Anh, Ireland, Malta, Úc, Canada, cho con nhiều bạn từ nhiều nước nhưng mỗi người nói ít hơn.
Cách chọn hợp lý là bắt đầu từ mục tiêu và tính cách của con, rồi kiểm sĩ số thật của lớp trong đúng tháng con đi, và cuối cùng nhìn tỉ lệ quốc tịch, vì một lớp mười người mà tám người cùng nói một tiếng mẹ đẻ thì ngoài giờ ít ai phải dùng tiếng Anh.
Sĩ số quyết định thời gian nói của con như thế nào
Ngồi trong một lớp tiếng chưa chắc đã là học. Phần tạo ra tiến bộ rõ nhất ở khoá ngắn hạn là lúc con phải tự nói, bị hiểu nhầm, sửa lại, nghe giáo viên chỉ lỗi và thử lại. Các nhà nghiên cứu thụ đắc ngôn ngữ gọi đó là tương tác có thương lượng nghĩa, ý tưởng gắn với giả thuyết tương tác của Michael Long từ đầu thập niên 1980, và giả thuyết đầu ra của Merrill Swain giữa thập niên 1980 cho rằng việc phải nói và viết khiến người học nhận ra lỗ hổng của mình. Cả hai đều còn được bàn cãi về mức độ, và trường phái của Stephen Krashen nhấn mạnh đầu vào hiểu được hơn là đầu ra, nhưng các bên đều đồng ý ở một điểm: với người học đã có nền, chỉ ngồi nghe thì tiến bộ chậm hơn nhiều so với vừa nghe vừa phải dùng.
Thời gian nói bị chia theo sĩ số. Ví dụ giả định: một buổi 60 phút, giáo viên nói khoảng một phần ba thời gian, phần còn lại chia cho học viên. Lớp 15 người, nếu chỉ tính lúc nói trước cả lớp, mỗi người được chừng hơn hai phút. Lớp 5 người, mỗi người được tám phút. Một kèm một, con có gần bốn mươi phút. Con số thật thay đổi nhiều vì lớp đông có làm việc theo cặp, nhưng phép tính cho thấy vì sao cùng "một giờ học" mà lượng luyện nói chênh nhau nhiều lần. Đó cũng là lý do giá của tiết một kèm một cao hơn hẳn tiết nhóm: phụ huynh đang trả cho thời gian của một giáo viên dành riêng cho một người.
Ba mô hình lớp phổ biến và người hợp với từng mô hình
Bảng dưới không xếp hạng mô hình nào tốt hơn. Mỗi mô hình mạnh ở một việc và trả giá ở việc khác.
| Mô hình | Mạnh ở | Yếu ở | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Một kèm một | Thời gian nói tối đa, sửa phát âm và ngữ pháp sát, tốc độ theo con | Ít tương tác bạn bè, dễ mệt, phụ thuộc nhiều vào một giáo viên | Con rụt rè cần lấy đà, con có lỗ hổng cụ thể, người cần mục tiêu hẹp |
| Nhóm nhỏ 4–6 người | Vẫn nhiều thời gian nói, có hoạt động cặp và tranh luận | Khó mở lớp đúng trình độ vào mùa vắng | Đa số thiếu niên trình độ trung bình |
| Lớp chuẩn 10–15 người | Nhiều bạn nhiều nước, nhiều tình huống giao tiếp, nhịp lớp ổn định | Mỗi người nói ít, người rụt rè dễ ngồi im | Con đã tự tin, trình độ từ B1 trở lên, đi để trải nghiệm môi trường quốc tế |
| Kết hợp nhóm và một kèm một | Lớp chung buổi sáng, tiết riêng bù điểm yếu | Lịch dày, cần trường xếp giáo viên riêng thật sự | Con có mục tiêu rõ như phát âm hay viết, muốn cả hai |
Nhiều trường ở nước bản ngữ bán gói kết hợp: học nhóm buổi sáng, thêm vài tiết một kèm một mỗi tuần. Ở Philippines, mô hình ngược lại: một kèm một là chủ đạo, nhóm nhỏ là phần thêm. Hai cách tiếp cận này phản ánh hai thị trường khác nhau chứ không phải một bên đúng, một bên sai. Điều phụ huynh cần là biết mình đang mua mô hình nào và vì sao nó hợp với con ở thời điểm này.
Tỉ lệ quốc tịch: con số quan trọng ngang sĩ số
Một lớp tiếng ở nước bản ngữ có giá trị đặc biệt vì tiếng Anh là ngôn ngữ chung duy nhất giữa các học viên. Khi một nhóm cùng tiếng mẹ đẻ chiếm đa số, giờ giải lao, bữa trưa, buổi chiều đi chơi sẽ diễn ra bằng tiếng mẹ đẻ đó. Với thiếu niên, phần lớn thời gian thức là ngoài lớp, nên tỉ lệ quốc tịch quyết định con có thật sự sống trong tiếng Anh hay chỉ học tiếng Anh vài giờ mỗi sáng.
Tỉ lệ này thay đổi mạnh theo mùa. Vào kỳ nghỉ hè của từng nước, học sinh nước đó đổ sang cùng lúc. Nhiều trường có chính sách giới hạn tỉ lệ một quốc tịch trong một lớp hoặc trong cả trung tâm, nhưng giới hạn đó có hoặc không, áp dụng chặt hay lỏng, tuỳ trường. Câu nên hỏi: "Trong tháng con đi, năm ngoái nhóm quốc tịch lớn nhất chiếm khoảng bao nhiêu phần học viên, và học sinh Việt Nam chiếm bao nhiêu?". Đi theo đoàn đông người Việt có lợi về an toàn và tâm lý, nhưng nên hỏi trường có xếp các em vào những lớp khác nhau hay không.
Lớp đông không phải lúc nào cũng kém
Lớp đông có nhiều tình huống thật hơn. Một lớp mười hai người từ năm sáu nước buộc con nghe nhiều giọng tiếng Anh, nhiều cách diễn đạt, nhiều kiểu hiểu nhầm. Đó là thứ một kèm một không có, và cũng là thứ con sẽ gặp khi dùng tiếng Anh ở đời thật.
Giáo viên giỏi biến lớp đông thành nhiều nhóm nhỏ. Lớp được dạy theo hướng giao tiếp thường chia cặp, chia nhóm ba bốn người liên tục. Khi đó thời gian nói thật của mỗi học viên cao hơn nhiều so với phép tính ở trên. Hỏi trường về cách tổ chức một buổi học quan trọng không kém hỏi sĩ số. Một câu gợi ý: trong một buổi 90 phút, học viên làm việc theo cặp hoặc nhóm nhỏ khoảng bao lâu?
Một kèm một cả ngày dễ phản tác dụng với trẻ nhỏ. Tám tiếng đối diện người lớn, không có bạn cùng tuổi, có thể làm trẻ 9–11 tuổi kiệt sức và chán. Với trẻ nhỏ, xen kẽ tiết riêng với hoạt động nhóm thường giữ được hứng thú lâu hơn.
Sĩ số nhỏ vào mùa vắng có thể đi kèm lớp ghép trình độ. Khi không đủ học viên, trường có thể ghép hai trình độ vào một lớp. Lớp nhỏ đi nhưng không còn đúng trình độ. Hỏi trường xử lý thế nào khi không đủ người mở lớp ở trình độ của con, và nếu ghép thì chênh lệch tối đa giữa hai trình độ trong một lớp là bao nhiêu. Ghép B1 với B1+ khác hẳn ghép A2 với B2.
Cách hỏi để biết sĩ số thật trước khi đóng tiền
Gửi các câu sau bằng thư điện tử, đánh số để dễ đối chiếu:
- Sĩ số tối đa theo quy định của trường cho loại khoá con đăng ký là bao nhiêu? Quy định này có ghi trong điều khoản không?
- Trong cùng tháng năm ngoái, sĩ số trung bình của các lớp ở trình độ dự kiến của con là bao nhiêu?
- Khi không đủ học viên ở một trình độ, trường gộp lớp, chuyển sang học nhóm nhỏ với ít giờ hơn, hay giữ nguyên số giờ?
- Với gói kết hợp, tiết một kèm một có cố định một giáo viên không, có thể đổi giáo viên nếu không hợp không?
- Trường có giới hạn tỉ lệ một quốc tịch trong một lớp không, giới hạn đó là bao nhiêu?
- Các hoạt động buổi chiều có chia nhóm theo độ tuổi và có trộn quốc tịch không?
Câu trả lời cụ thể bằng con số là dấu hiệu tốt. Câu trả lời "lớp thường nhỏ thôi" hay "rất quốc tế" mà không có số cần được hỏi lại một lần nữa.
Dấu hiệu nên đổi mô hình lớp sau tuần đầu
Tuần đầu ở trường tiếng là tuần thích nghi, nên đừng phán xét quá sớm. Nhưng sang cuối tuần thứ nhất hoặc đầu tuần thứ hai, những dấu hiệu sau đáng để phụ huynh, con và bộ phận học vụ cùng bàn lại:
- Con kể rằng gần như không nói câu nào trong lớp suốt mấy ngày, chỉ nghe và chép. Ở lớp đông, đây là dấu hiệu con cần thêm tiết riêng hoặc chuyển sang nhóm nhỏ hơn để lấy đà.
- Con thấy bài quá dễ, cả buổi chỉ ôn lại thứ đã biết. Có thể bài kiểm tra xếp lớp đánh giá thấp con; hỏi trường về việc kiểm tra lại trước khi tính chuyện đổi mô hình.
- Con học một kèm một nhưng than chán, buồn ngủ, không có ai cùng tuổi để nói chuyện. Thêm một buổi học nhóm hoặc hoạt động có bạn cùng tuổi thường giải quyết được.
- Lớp đông một nhóm quốc tịch, giờ giải lao gần như không ai nói tiếng Anh. Hỏi trường có lớp khác cùng trình độ với thành phần đa dạng hơn không.
- Giáo viên tiết riêng và con không hợp cách làm việc. Nhiều trường cho đổi giáo viên, nhưng cần nêu sớm, vì mùa cao điểm lịch giáo viên kín.
Đổi mô hình giữa khoá thường phát sinh chênh lệch phí và phụ thuộc chỗ trống. Hỏi chính sách này từ trước khi đi giúp phụ huynh không phải quyết vội khi con đang ở xa.
Chọn theo tính cách và mục tiêu của con
Một em 13 tuổi hướng ngoại, đã học tiếng Anh vài năm, đi để dám nói và kết bạn sẽ được lợi nhiều ở lớp chuẩn đông quốc tịch, kèm hoạt động chiều. Một em cùng tuổi nhưng rụt rè, sợ nói sai, có thể cần vài tuần một kèm một hoặc nhóm rất nhỏ để có đà trước khi vào môi trường đông. Một học sinh 16–17 tuổi chuẩn bị cho một kỳ thi chứng chỉ có thể hợp gói kết hợp, học nhóm để giữ phản xạ và thêm tiết riêng cho kỹ năng yếu.
Nếu chưa rõ con hợp mô hình nào, có thể hỏi trường có cho đổi từ nhóm sang thêm tiết riêng sau tuần đầu không, và điều kiện tính phí khi đổi. Cũng nên nói chuyện với con trước: con thích học cùng bạn hay thích có thầy cô riêng, con có chịu được cảm giác không hiểu gì trong vài ngày đầu không. Những câu này không có đáp án đúng sai, nhưng trả lời được thì phụ huynh chọn mô hình dễ hơn nhiều so với chỉ nhìn con số sĩ số trên giấy.
Câu hỏi thường gặp
Học một kèm một ở nước bản ngữ có đáng hơn học một kèm một trực tuyến ở nhà không?
Về thời gian nói trong tiết, hai cách có thể tương đương. Khác biệt nằm ngoài tiết: ở nước bản ngữ con phải dùng tiếng Anh để ăn, đi lại, kết bạn, xử lý tình huống. Nếu chỉ cần luyện nói trong tiết, học trực tuyến có thể đủ. Nếu muốn con sống trong môi trường tiếng, chuyến đi mới cho được điều đó.
Lớp có người lớn và thiếu niên học chung thì có nên tránh không?
Nhiều trường tách khoá thiếu niên khỏi khoá người lớn, nhất là với học sinh dưới 16 tuổi, vì khác nhau về chủ đề, nhịp học và yêu cầu giám sát. Nếu con 16–17 tuổi học khoá người lớn, nên hỏi chính sách của trường với học viên dưới 18 tuổi trong lớp và ngoài giờ.
Trường nói sĩ số tối đa 15 nhưng con vào lớp 17 người thì làm gì?
Đây là vi phạm cam kết nếu con số 15 có trong điều khoản. Con hoặc trưởng đoàn nên báo ngay với bộ phận học vụ, ghi lại ngày và tên lớp. Nếu trường không xử lý, phụ huynh có căn cứ khiếu nại theo quy trình của trường và sau đó là của tổ chức kiểm định.
Có nên chọn lớp toàn học sinh Việt Nam để con đỡ bỡ ngỡ không?
Lớp toàn người Việt giúp con đỡ lo trong vài ngày đầu nhưng làm mất phần quý nhất của chuyến đi: phải dùng tiếng Anh làm ngôn ngữ chung. Cách cân bằng là đi theo đoàn để có người quen ngoài giờ, nhưng đề nghị trường xếp các em vào lớp khác nhau.
Học nhóm nhỏ có làm con chậm hơn nếu bạn cùng nhóm yếu hơn không?
Có thể, nếu nhóm ghép lệch trình độ. Trong nhóm đúng trình độ, việc giải thích cho bạn hoặc tranh luận cũng là cách học. Nên hỏi trường cách xếp nhóm và khả năng chuyển nhóm sau bài kiểm tra tiến độ đầu tiên.
Tỉ lệ quốc tịch có thay đổi trong lúc con đang học không?
Có. Ở trường nhận học viên khai giảng mỗi thứ Hai, thành phần lớp đổi từng tuần. Một tuần có thể đa dạng, tuần sau đông một nhóm nước vừa bắt đầu kỳ nghỉ. Hỏi tỉ lệ theo đúng các tuần con học sẽ sát hơn hỏi con số trung bình cả năm.