Chuẩn bị sức khoẻ cho chuyến học tiếng ở nước ngoài nên bắt đầu khoảng hai tháng trước ngày bay, gồm bốn việc: đưa con đi khám tổng quát và khám răng, đối chiếu sổ tiêm chủng với yêu cầu của trường và khuyến cáo cho nơi đến, chuẩn bị thuốc dài ngày kèm đơn bằng tiếng Anh, và soạn một bản tóm tắt y tế một trang để con và trường cùng giữ.
Bài này không thay lời khuyên của bác sĩ và không gợi ý thuốc cụ thể. Mục đích là giúp gia đình biết cần hỏi bác sĩ những gì, chuẩn bị giấy tờ y tế ra sao, và chuẩn bị cho tuần đầu tiên, khi cơ thể con vừa phải chịu lệch múi giờ, vừa đổi khí hậu, đổi đồ ăn, đổi nhịp ngủ. Phần lớn chuyện ốm vặt trong khoá học ngắn xảy ra trong chính tuần này.
Khám trước khi đi: khi nào, khám gì, hỏi gì
Mốc khoảng sáu đến tám tuần trước ngày bay là hợp lý: đủ sớm để kịp chữa nếu phát hiện vấn đề, kịp tiêm nếu cần các mũi cách nhau vài tuần, và kịp lấy giấy tờ bằng tiếng Anh. Một lần khám tổng quát ở bác sĩ quen của con giúp xác nhận con đủ sức tham gia lịch học và hoạt động dày đặc của khoá. Nếu trường có mẫu phiếu y tế cần bác sĩ ký, mang theo mẫu đó trong buổi khám.
Khám răng nên được ưu tiên. Đau răng là lý do thường gặp khiến học sinh phải đi khám ở nước ngoài, chi phí cao, và nhiều gói bảo hiểm du lịch chỉ chi trả cấp cứu răng ở mức hạn chế, không chi trả điều trị thông thường. Nếu con đang niềng răng, hỏi nha sĩ cách xử lý khi mắc cài bị bung trong thời gian ở xa. Nếu con đeo kính, khám mắt và mang thêm một cặp kính dự phòng.
Những câu nên hỏi bác sĩ: con có hạn chế gì khi bơi, leo núi, chơi thể thao; với bệnh mạn tính, dấu hiệu nào cần đi khám ngay; thuốc đang dùng có cần điều chỉnh giờ uống khi lệch múi giờ không; và có cần giấy xác nhận để mang theo một loại thuốc hay thiết bị y tế qua cửa khẩu không.
Tiêm chủng: đối chiếu sổ tiêm với hai nguồn
Nguồn thứ nhất là yêu cầu của trường. Một số trại hè và trường nội trú yêu cầu bản sao sổ tiêm chủng hoặc giấy xác nhận đã tiêm các mũi cơ bản. Hỏi trường danh sách cụ thể, và yêu cầu này có phải bản dịch tiếng Anh không.
Nguồn thứ hai là khuyến cáo y tế cho nơi đến. Cơ quan y tế của nhiều nước và Tổ chức Y tế Thế giới có trang thông tin sức khoẻ cho người đi lại quốc tế, nêu các bệnh lưu hành và vắc xin nên cân nhắc theo từng điểm đến. Mang thông tin này đến bác sĩ để cùng quyết định.
Kiểm tra mũi nhắc lại. Nhiều trẻ đã tiêm đủ mũi cơ bản khi nhỏ nhưng chưa tiêm nhắc lại một số mũi ở tuổi thiếu niên. Đối chiếu sổ tiêm với lịch tiêm chủng khuyến cáo ở Việt Nam là việc nên làm ở buổi khám.
Lên lịch sớm. Một số vắc xin cần vài tuần để có tác dụng, hoặc tiêm theo nhiều liều cách nhau. Đây là lý do mốc khám không nên muộn hơn sáu tuần trước khi bay.
Giữ giấy tờ. Chụp sổ tiêm chủng, lưu bản dịch nếu có, đặt trong tập giấy tờ xách tay và trong điện thoại. Nếu con bị thương ở nước ngoài, bác sĩ ở đó có thể hỏi con đã tiêm phòng uốn ván khi nào. Có sẵn bản chụp giúp trả lời ngay, thay vì phải gọi về nhà giữa đêm.
Thuốc dài ngày: mang đủ, mang đúng cách
Nếu con đang dùng thuốc thường xuyên, đây là phần cần chuẩn bị kỹ nhất. Nguyên tắc chung:
- Mang đủ lượng thuốc cho cả chuyến, cộng thêm vài ngày phòng khi chuyến bay về bị trễ.
- Để thuốc trong hộp hoặc vỉ gốc có nhãn của nhà sản xuất, không dồn vào hộp chia thuốc không nhãn khi qua cửa khẩu.
- Xin bác sĩ đơn thuốc hoặc giấy xác nhận bằng tiếng Anh, ghi tên hoạt chất, hàm lượng, liều dùng và chẩn đoán. Tên thương mại ở Việt Nam có thể không có ở nước đến; tên hoạt chất giúp bác sĩ ở đó kê thuốc tương đương nếu cần.
- Chia thuốc làm hai phần, một trong hành lý xách tay của con, một ở chỗ khác hoặc gửi trường giữ, để mất một túi không mất hết.
- Tra quy định của nước đến về mang thuốc cho mục đích cá nhân. Một số hoạt chất, như thuốc điều trị tăng động giảm chú ý hay một số thuốc giảm đau mạnh, có thể bị kiểm soát chặt và cần giấy phép hoặc giấy tờ riêng.
- Hỏi bác sĩ cách điều chỉnh giờ uống khi đổi múi giờ, đặc biệt với thuốc cần uống đúng giờ.
- Báo trường thuốc con dùng, ai giữ thuốc, ai nhắc giờ uống với học sinh nhỏ.
Nếu con dùng thiết bị y tế như ống hít, bút tiêm hoặc máy đo đường huyết, mang theo giấy của bác sĩ và báo hãng bay khi cần mang kim tiêm hoặc thiết bị lên khoang.
Kế hoạch chăm sóc cho bệnh mạn tính và dị ứng
Với con có hen suyễn, dị ứng nặng, động kinh, tiểu đường hay một tình trạng cần theo dõi, chỉ ghi bệnh vào phiếu của trường là chưa đủ. Nên nhờ bác sĩ điều trị viết một kế hoạch chăm sóc ngắn bằng tiếng Anh: dấu hiệu cảnh báo, việc cần làm ngay, thuốc dùng khi có cơn, khi nào phải gọi cấp cứu. Nhiều trường ở các nước nói tiếng Anh quen với loại văn bản này, thường gọi là care plan hoặc action plan.
Kế hoạch chăm sóc giúp người không quen con, như nhân viên ký túc xá trực đêm, trưởng nhóm đi tham quan hay chủ nhà homestay, xử lý đúng trong những phút đầu. Gửi kế hoạch cho trường trước ngày đến, xin trường xác nhận ai sẽ được thông báo, thuốc khẩn cấp được để ở đâu, và có mang theo khi đi tham quan không.
Với dị ứng thực phẩm, ngoài thông báo cho trường, nên tập cho con tự nói về dị ứng của mình bằng tiếng Anh bằng một câu ngắn, rõ, và tự hỏi thành phần món ăn. Ở nơi ăn uống tập thể, con là người cuối cùng kiểm soát được đĩa thức ăn trước mặt mình.
Lệch múi giờ, giấc ngủ và ăn uống tuần đầu
Lệch múi giờ ảnh hưởng đến tâm trạng, khả năng tập trung và cả sức đề kháng trong vài ngày đầu. Với hành trình đi về phía tây sang châu Âu, hay sang Bắc Mỹ với chênh lệch giờ lớn, cơ thể cần nhiều ngày để thích nghi. Vài bước chuẩn bị:
- Vài ngày trước khi bay, dịch dần giờ ngủ và giờ thức của con về phía giờ của nơi đến, mỗi ngày một ít.
- Trên máy bay, chỉnh đồng hồ theo giờ nơi đến, cố ngủ theo đêm của nơi đến nếu có thể, uống đủ nước, đứng dậy đi lại.
- Khi đến nơi, ra ngoài trời vào ban ngày. Ánh sáng tự nhiên là tín hiệu mạnh giúp đồng hồ sinh học điều chỉnh.
- Tránh ngủ trưa quá dài trong ngày đầu; nếu buồn ngủ, chợp mắt ngắn rồi dậy.
- Ăn theo giờ bữa của nơi đến ngay từ ngày đầu, dù chưa thấy đói.
- Với đồ ăn lạ, thử từ từ. Đổi chế độ ăn đột ngột cộng với mệt mỏi dễ gây rối loạn tiêu hoá vài ngày đầu.
- Báo trường nếu con có dấu hiệu sốt, nôn kéo dài, mệt bất thường, thay vì nghĩ chỉ là do mệt vì bay.
Nếu có thể, chọn ngày đến cho con có một ngày nghỉ trước buổi học đầu tiên. Bài kiểm tra xếp lớp làm trong trạng thái tỉnh táo cho kết quả sát với trình độ thật hơn.
Bản tóm tắt y tế một trang: ghi gì
Một tờ giấy duy nhất bằng tiếng Anh, để trong tập giấy tờ của con, gửi một bản cho trường và lưu trong điện thoại. Khi có chuyện, đây là thứ người khác đọc được nhanh nhất.
| Mục | Nội dung |
|---|---|
| Thông tin cá nhân | Họ tên theo hộ chiếu, ngày sinh, cân nặng gần đây |
| Dị ứng | Thuốc, thực phẩm, côn trùng, mức độ phản ứng đã từng có |
| Bệnh đang có | Tên bệnh, mức độ, lần gần nhất có cơn hoặc phải nhập viện |
| Thuốc đang dùng | Tên hoạt chất, hàm lượng, giờ dùng |
| Tiền sử | Phẫu thuật, chấn thương lớn, tiêm chủng quan trọng như uốn ván |
| Nhóm máu | Chỉ ghi nếu đã biết chắc qua xét nghiệm |
| Liên hệ | Cha mẹ, bác sĩ điều trị ở Việt Nam, số hợp đồng bảo hiểm và số khẩn của công ty bảo hiểm |
Về bảo hiểm, khi mua nên đọc kỹ phần loại trừ đối với bệnh có sẵn từ trước. Nếu con có bệnh mạn tính, hỏi rõ bảo hiểm có chi trả khi bệnh đó trở nặng ở nước ngoài không. Phần chọn loại bảo hiểm và mức chi trả nằm ở các bài về an toàn chuyến đi.
Khi nào nên cân nhắc hoãn chuyến
Có những trường hợp nên cùng bác sĩ cân nhắc lùi chuyến đi sang kỳ sau. Con vừa trải qua phẫu thuật hoặc chấn thương chưa hồi phục, nhất là khi khoá học có nhiều hoạt động thể chất. Con đang trong đợt điều trị cần theo dõi sát mà ở nơi đến khó tiếp tục. Bệnh mạn tính đang không ổn định, cơn hen hoặc cơn động kinh dày hơn bình thường trong vài tháng gần đây. Hoặc con đang có khó khăn tâm lý rõ rệt, như lo âu nặng, mất ngủ kéo dài, từ chối đến trường.
Hoãn một chuyến đi là quyết định khó, nhất là khi đã đóng tiền. Đây là lý do nên đọc điều khoản huỷ, hoãn của trường từ trước, và hỏi trường có cho chuyển sang kỳ sau không. Giấy xác nhận của bác sĩ thường là căn cứ để trường xét hoàn hoặc chuyển phí, và để bảo hiểm huỷ chuyến chi trả nếu gia đình có mua loại này.
Ngược lại, một tình trạng sức khoẻ đã ổn định và có kế hoạch chăm sóc rõ ràng thường không phải lý do để con bỏ lỡ chuyến đi. Rất nhiều học sinh có hen, có dị ứng vẫn tham gia trại hè bình thường khi trường được thông báo đầy đủ và con biết tự chăm sóc mình. Điều quyết định thường không phải bệnh gì, mà là mọi người quanh con có biết cách xử lý hay không.
Câu hỏi thường gặp
Có cần giấy khám sức khoẻ để xin visa cho khoá học ngắn không?
Với visa ngắn hạn, phần lớn nước không yêu cầu khám sức khoẻ như hồ sơ du học dài hạn hay định cư. Tuy vậy, trường có thể yêu cầu phiếu y tế có chữ ký bác sĩ. Đọc yêu cầu của nước đến và của trường để chắc.
Có nên mang theo một túi thuốc thông thường cho con không?
Một túi y tế nhỏ với băng dán, đồ sơ cứu cơ bản và kem chống nắng là hữu ích. Với thuốc, hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ nên mang gì phù hợp với con, và kiểm tra quy định của nước đến. Với học sinh nhỏ, thuốc thường do trường giữ và cấp.
Con hay say máy bay thì chuẩn bị thế nào?
Hỏi bác sĩ về cách phòng phù hợp với tuổi của con. Chọn chỗ ngồi gần cánh, ăn nhẹ trước khi bay, tránh đọc sách lâu trên máy bay và mang túi dự phòng. Báo tiếp viên nếu con thấy khó chịu.
Con ốm ở nước ngoài thì ai đưa đi khám?
Với học sinh dưới 18 tuổi, nhân viên trường hoặc người phụ trách ký túc xá, homestay thường đưa con đi khám và báo cha mẹ. Hỏi trường quy trình này trước, và để sẵn thông tin bảo hiểm để trường biết nơi khám được chi trả.
Có cần dịch sổ tiêm chủng không?
Nếu trường yêu cầu giấy xác nhận tiêm chủng, thường cần bản tiếng Anh. Bác sĩ có thể ghi lại các mũi đã tiêm bằng tiếng Anh trong giấy khám. Với bản dịch chính thức, hỏi trường có yêu cầu dịch thuật có xác nhận không.
Con có kinh nguyệt không đều có cần chuẩn bị gì không?
Nên mang đủ đồ dùng cá nhân cho vài ngày đầu, biết cách mua thêm ở nơi đến, và biết nên tìm ai trong trường để trò chuyện khi cần. Nếu con có đau bụng kinh nhiều, hỏi bác sĩ trước về cách xử lý phù hợp.