Người nước ngoài học một khoá tiếng Anh ngắn hạn ở Philippines cần Giấy phép học tập đặc biệt (Special Study Permit, gọi tắt SSP) do Cục Di trú Philippines cấp, bên cạnh tư cách nhập cảnh hợp lệ; ở lâu thì còn phải gia hạn tạm trú, và từ một mốc thời gian nhất định phải làm thẻ ACR I-Card. Phần lớn thủ tục này do trường làm thay sau khi con đến nơi; việc của gia đình chủ yếu là chuẩn bị hộ chiếu, vé và giấy tờ của trẻ vị thành niên cho đúng.
SSP chỉ dành cho các chương trình không cấp bằng như khoá ngôn ngữ, khoá kỹ năng ngắn hạn. Học đại học chính quy ở Philippines đi theo một loại thị thực khác hẳn, không nằm trong phạm vi bài này. Thủ tục, lệ phí và mốc thời gian do Cục Di trú Philippines quy định và có thể thay đổi; con số cụ thể nên lấy từ trường và từ trang chính thức của cơ quan này ở thời điểm con đi.
Hiểu được mỗi giấy để làm gì giúp phụ huynh hỏi đúng câu, so đúng chi phí giữa các chương trình, và không hoảng khi trường thu hộ chiếu của con trong tuần đầu. Phần dưới lần lượt giải thích SSP, các lớp giấy tờ, việc của gia đình, trình tự theo thời gian và các lỗi thường gặp.
SSP là gì và vì sao học tiếng ngắn hạn cũng cần
Theo quy định di trú của Philippines, người nước ngoài vào nước này với tư cách khách tạm thời được phép du lịch, thăm thân, nhưng muốn đi học thì phải có giấy phép học. Với học viên các chương trình không cấp bằng, đó là SSP. Giấy này cho phép người mang nó theo học tại một trường cụ thể đã được Cục Di trú công nhận được nhận học viên nước ngoài.
Vì SSP gắn với trường, nên điều kiện đầu tiên là trường phải có tư cách nhận học viên nước ngoài. Đây là câu hỏi phụ huynh nên đặt ra ngay từ đầu: trường có được Cục Di trú công nhận không, có đăng ký chương trình đào tạo với cơ quan quản lý giáo dục kỹ năng TESDA không. Trường làm nghề lâu năm thường trả lời ngay và gửi được giấy tờ chứng minh.
Thời hạn của SSP gắn với khoá học và theo quy định từng thời kỳ; khoá dài có thể phải gia hạn hoặc làm lại. Trường thường thu lệ phí SSP như một khoản riêng ngoài học phí, vì đây là phí nộp cho cơ quan nhà nước cộng phí dịch vụ làm hồ sơ. Khi so hai chương trình, nên hỏi khoản này đã gồm trong giá chưa, để tránh so một bên có, một bên chưa.
Ba lớp giấy tờ của một học viên khoá ngắn
Nhiều phụ huynh nghĩ chỉ cần "visa", nhưng thực tế có ba lớp khác nhau, mỗi lớp trả lời một câu hỏi khác nhau của nhà chức trách.
| Lớp | Trả lời câu hỏi | Ai lo | Khi nào |
|---|---|---|---|
| Tư cách nhập cảnh | Con được vào Philippines không, ở bao lâu | Gia đình: hộ chiếu, vé khứ hồi, giấy tờ trẻ em | Trước khi bay, kiểm tra khi nhập cảnh |
| Gia hạn tạm trú | Con được ở lại sau thời hạn ban đầu không | Thường là trường, gia đình nộp phí | Trước khi hết hạn lưu trú ban đầu |
| Giấy phép học SSP | Con được đi học ở trường này không | Trường, gia đình nộp phí | Thường trong tuần đầu tới trường |
| Thẻ ACR I-Card | Người nước ngoài ở lâu đã đăng ký chưa | Trường làm cùng hồ sơ gia hạn | Khi tổng thời gian lưu trú vượt mốc quy định |
Công dân Việt Nam được miễn thị thực khi vào Philippines trong một thời hạn theo quy định dành cho công dân ASEAN. Khoá học dài hơn thời hạn đó thì phải gia hạn tạm trú tại Cục Di trú. Thời hạn miễn thị thực và mốc làm ACR I-Card nên kiểm trên trang Cục Di trú Philippines hoặc hỏi Đại sứ quán Philippines tại Hà Nội trước khi đặt vé.
Phần việc gia đình phải tự làm cho đúng
Hộ chiếu còn hạn đủ dài. Philippines thường yêu cầu hộ chiếu còn hạn ít nhất sáu tháng sau thời gian dự định lưu trú. Hộ chiếu của trẻ em có thời hạn ngắn hơn người lớn nên dễ bị sát hạn; kiểm ngay khi bắt đầu tính chuyện đi, vì làm lại hộ chiếu cần thời gian.
Vé khứ hồi hoặc vé đi tiếp. Người nhập cảnh miễn thị thực thường phải xuất trình vé rời Philippines. Với khoá học, ngày về trên vé có thể sau thời hạn miễn thị thực, vì con sẽ được gia hạn; nhưng nên mang theo thư xác nhận nhập học của trường để giải thích khi được hỏi.
Thư nhập học và giấy tờ của trường. Mang bản in thư xác nhận nhập học, địa chỉ trường, tên người đón. Nhân viên cửa khẩu có thể hỏi mục đích chuyến đi; con trả lời đi học tiếng Anh ngắn hạn và đưa thư là đủ rõ ràng.
Giấy tờ riêng cho trẻ vị thành niên. Trẻ dưới mười lăm tuổi đi không cùng bố mẹ phải có giấy miễn trừ lý do từ chối nhập cảnh (WEG) theo quy định của Philippines. Trẻ dưới mười tám tuổi xuất cảnh từ Việt Nam cũng cần giấy tờ theo quy định của Việt Nam. Hai việc này nên chuẩn bị sớm và hỏi trực tiếp cơ quan có thẩm quyền.
Tiền mặt cho các khoản phí tại trường. Nhiều trường thu phí SSP, phí gia hạn, phí ACR I-Card bằng tiền peso khi con đến nơi. Hỏi trường danh sách khoản cần nộp tại chỗ, để con mang đủ hoặc gia đình chuyển trước.
Trình tự theo thời gian của một khoá tám tuần
Ví dụ giả định dưới đây cho thấy giấy tờ diễn ra ở những mốc nào. Khoá ngắn hơn có thể bỏ bớt bước, khoá dài hơn có thể thêm bước gia hạn.
- Ba bốn tháng trước: kiểm hộ chiếu, xin thư nhập học, hỏi trường danh sách giấy tờ và lệ phí phải nộp tại chỗ.
- Một hai tháng trước: với trẻ dưới mười lăm tuổi đi không cùng bố mẹ, làm hồ sơ WEG theo hướng dẫn của Đại sứ quán Philippines; chuẩn bị giấy tờ xuất cảnh phía Việt Nam.
- Ngày nhập cảnh: xuất trình hộ chiếu, vé, thư nhập học; với trẻ em, giấy tờ đi kèm.
- Tuần đầu tại trường: trường thu hộ chiếu và phí để làm SSP; con có thể không giữ hộ chiếu vài ngày, đây là bình thường nếu trường đưa biên nhận.
- Trước khi hết thời hạn lưu trú ban đầu: trường làm gia hạn tạm trú và nếu cần, thẻ ACR I-Card.
- Tuần cuối: kiểm hộ chiếu đã được trả, các giấy đã có đủ dấu; hỏi trường con có cần giấy tờ gì khi xuất cảnh không.
Nên xin trường bản sao hoặc ảnh chụp mọi giấy tờ đã làm và giữ ở nhà một bản. Khi có sự cố như mất hộ chiếu, bản sao giúp Đại sứ quán Việt Nam và Cục Di trú xử lý nhanh hơn.
Ở cửa khẩu nhập cảnh: con có thể được hỏi gì
Khi đến sân bay Philippines, nhân viên di trú có quyền hỏi mục đích chuyến đi, nơi ở, thời gian lưu trú và khả năng tài chính, như mọi nước khác. Với học viên khoá tiếng Anh, câu trả lời rõ ràng nhất là: sang học tiếng Anh ngắn hạn tại một trường cụ thể, ở ký túc của trường, về vào ngày ghi trên vé. Đưa kèm thư nhập học là đủ để nhân viên nắm được tình hình.
Trẻ em và thiếu niên đi một mình hay theo đoàn nên được tập trước vài câu đơn giản bằng tiếng Anh: tên trường, thành phố, khoá học bao lâu, ai đón. Không cần học thuộc như đi thi, chỉ cần con không lúng túng. Giấy tờ nên để trong một túi riêng dễ lấy: hộ chiếu, vé, thư nhập học, giấy WEG nếu có, thông tin liên lạc của trường.
Có một điều nên tránh: nói rằng mình sang du lịch trong khi thực tế là đi học, chỉ vì nghĩ như vậy dễ hơn. Mục đích khai ở cửa khẩu nên khớp với việc con sẽ làm, vì sau đó trường sẽ làm giấy phép học dựa trên tư cách nhập cảnh của con. Khai đúng ngay từ đầu giúp mọi bước sau suôn sẻ.
Ở lâu hơn: ACR I-Card và giấy tờ khi rời đi
ACR I-Card là thẻ đăng ký người nước ngoài dạng thẻ nhựa có ảnh, do Cục Di trú Philippines cấp cho người nước ngoài lưu trú quá một mốc thời gian nhất định, theo quy định hiện hành là sau khoảng hai tháng. Với học viên khoá tám tuần trở lên, khả năng cao con sẽ phải làm thẻ này cùng lúc gia hạn tạm trú. Trường thường lo trọn, gia đình nộp phí.
Với người ở lâu hơn nữa, khoảng từ sáu tháng trở lên, khi rời Philippines có thể phải có giấy thông quan xuất cảnh theo quy định của Cục Di trú. Khoá tiếng ngắn hạn thường không chạm mốc này, nhưng học viên lớn tuổi nối nhiều khoá liền nhau nên hỏi trường trước vài tuần.
Điểm chung của mọi giấy tờ là: chúng có hạn và hạn thường khớp với lịch học. Khi gia đình đổi lịch, ví dụ cho con ở thêm hai tuần hoặc về sớm, cần báo trường ngay để họ điều chỉnh hồ sơ. Ở quá hạn lưu trú, dù chỉ vài ngày, có thể bị phạt khi xuất cảnh và gây rắc rối cho những lần nhập cảnh sau.
Lỗi giấy tờ hay gặp và cách tránh
Những tình huống dưới đây thường gặp ở học viên khoá ngắn. Hầu hết tránh được nếu chuẩn bị sớm:
- Hộ chiếu trẻ em gần hết hạn, phát hiện khi đã đặt vé. Cách tránh: kiểm ngày hết hạn ngay khi bàn chuyện đi.
- Trẻ dưới mười lăm tuổi đi theo đoàn, gia đình tưởng có trưởng đoàn là không cần WEG. Cách tránh: hỏi trường và Đại sứ quán về trường hợp cụ thể của con.
- Đổi ngày về mà không báo trường, khiến hồ sơ gia hạn không khớp. Cách tránh: mọi thay đổi lịch đều báo bằng văn bản.
- Không biết phí giấy tờ phải trả bằng tiền mặt tại trường, con không mang đủ. Cách tránh: xin danh sách khoản phí tại chỗ trước khi đi.
- Mất biên nhận khi trường giữ hộ chiếu làm thủ tục. Cách tránh: chụp ảnh biên nhận gửi về cho bố mẹ ngay hôm nhận.
Nguyên tắc chung: với mọi chuyện liên quan tới di trú, hỏi cơ quan chính thức hoặc trường có tư cách được công nhận; tránh dựa vào lời kể của người quen hay hội nhóm mạng xã hội, vì quy định có thể đã đổi.
Câu hỏi thường gặp
Khoá học chỉ hai tuần có cần SSP không?
Theo quy định của Philippines, người nước ngoài theo học chương trình không cấp bằng tại một trường cần có SSP, không phân biệt khoá dài hay ngắn. Một số chương trình trại hè dạng hoạt động có thể được xử lý khác. Cách chắc nhất là hỏi trường xem với khoá cụ thể của con, họ làm giấy tờ gì.
Có thể tự làm SSP mà không qua trường không?
Hồ sơ SSP cần giấy tờ của trường và trường phải là nơi được công nhận, nên thực tế gần như mọi học viên khoá ngắn đều để trường làm. Việc gia đình tự làm hiếm khi đơn giản hơn và dễ sai. Gia đình chỉ cần hỏi rõ lệ phí, thời gian và cách nhận lại hộ chiếu.
Trường giữ hộ chiếu của con bao lâu?
Thường vài ngày tới khoảng một hai tuần, tuỳ lượng hồ sơ của Cục Di trú ở thời điểm đó. Trường nên đưa biên nhận và cho biết ngày trả dự kiến. Trong thời gian này con nên giữ bản sao hộ chiếu khi ra ngoài theo đoàn.
Học viên người lớn đi làm có cần SSP giống học sinh không?
Có. SSP áp dụng theo mục đích đi học, không theo tuổi. Người đi làm sang học khoá tiếng Anh công sở vài tuần vẫn cần giấy phép này, và nếu ở lâu thì cũng gia hạn tạm trú như mọi học viên khác.
Nếu đang học mà muốn chuyển sang trường khác thì giấy tờ thế nào?
Vì SSP gắn với một trường, chuyển trường thường đồng nghĩa với làm lại giấy phép tại trường mới. Trước khi quyết định chuyển, nên hỏi cả hai trường về thủ tục, lệ phí và chính sách hoàn phí phần học còn lại ở trường cũ.
Thông tin về giấy tờ nên tra ở đâu cho chắc?
Nguồn chính thức là Cục Di trú Philippines, Đại sứ quán Philippines tại Hà Nội, và với thủ tục xuất cảnh của trẻ em là cơ quan quản lý xuất nhập cảnh của Việt Nam. Trường được công nhận cũng là nguồn tốt vì họ làm hồ sơ hằng ngày. Thông tin trên hội nhóm chỉ nên dùng để biết cần hỏi gì.