Khi con đi học tiếng mà không có đoàn và không có người lớn bay cùng, gia đình có hai việc phải quyết: con có cần dịch vụ trẻ đi một mình của hãng bay không, và ai nhận con ở sân bay đến. Phần lớn hãng bay bắt buộc dùng dịch vụ này với trẻ nhỏ đi một mình trong một khoảng tuổi nhất định, thường là từ khoảng 5 tuổi đến dưới 12 tuổi, và cho phép đăng ký tuỳ chọn với thiếu niên lớn hơn. Mốc tuổi, phí và điều kiện mỗi hãng một khác, nên phải hỏi chính hãng sẽ bay.
Với con từ 12 đến 17 tuổi bay một mình không dùng dịch vụ, gia đình vẫn cần chuẩn bị kỹ phần quá cảnh, giấy tờ và người đón. Bài này đi qua cách dịch vụ hoạt động, cách chọn hành trình, những điểm dễ hỏng ở sân bay quá cảnh và sân bay đến, và việc của gia đình ở cả hai đầu.
Dịch vụ trẻ đi một mình vận hành thế nào
Dịch vụ thường được gọi bằng tên tiếng Anh là unaccompanied minor, viết tắt UM trong ngành hàng không. Khi đăng ký, gia đình điền một mẫu thông tin của trẻ, của người đưa ra sân bay và của người đón ở sân bay đến, kèm giấy tờ tuỳ thân của những người này. Ở sân bay đi, người đưa làm thủ tục cùng nhân viên hãng, ký bàn giao, và thường phải ở lại sân bay cho đến khi máy bay cất cánh.
Từ lúc bàn giao, nhân viên hãng hoặc nhân viên mặt đất được hãng uỷ quyền đi cùng trẻ qua an ninh, đưa trẻ lên máy bay, giới thiệu với tiếp viên phụ trách. Trên máy bay, tiếp viên để ý trẻ trong suốt chuyến. Khi hạ cánh, nhân viên đi cùng trẻ qua các thủ tục và chỉ bàn giao cho đúng người có tên trong mẫu, sau khi kiểm giấy tờ tuỳ thân của người đó.
Dịch vụ có phí, thường tính theo chặng bay. Nhiều hãng giới hạn dịch vụ ở chuyến bay thẳng hoặc chỉ trên chuyến nối chuyến của chính hãng, không nhận khi hành trình có chặng do hãng khác khai thác. Một số hãng không nhận trẻ đi một mình trên chuyến bay cuối cùng trong ngày, vì nếu chuyến bị huỷ thì trẻ phải ở lại qua đêm. Tất cả là quy định riêng của từng hãng, nên đọc trang dịch vụ của hãng hoặc gọi phòng vé trước khi mua vé.
Theo tuổi: lựa chọn thường gặp
Bảng dưới đây mô tả cách tổ chức phổ biến, không phải quy định của một hãng cụ thể. Mốc tuổi thật phải theo hãng bay:
| Tuổi của con | Cách bay thường gặp | Điều gia đình cần chú ý |
|---|---|---|
| Dưới khoảng 5 tuổi | Phần lớn hãng không nhận trẻ đi một mình | Phải có người lớn bay cùng; nhóm tuổi này cũng hiếm khi hợp với khoá học tiếng xa nhà |
| Khoảng 5 đến dưới 12 tuổi | Dịch vụ trẻ đi một mình thường bắt buộc | Ưu tiên chuyến bay thẳng, đăng ký sớm vì mỗi chuyến nhận số trẻ có hạn |
| Khoảng 12 đến 15 tuổi | Dịch vụ thường tuỳ chọn, có hãng vẫn bắt buộc đến một mốc tuổi | Cân nhắc đăng ký nếu con lần đầu bay, nếu có quá cảnh, hoặc nếu con chưa tự tin tiếng Anh |
| 16 đến 17 tuổi | Thường bay như người lớn, có hãng cho đăng ký dịch vụ hỗ trợ thiếu niên | Con phải tự xử lý quá cảnh; chuẩn bị kỹ giấy tờ và kịch bản khi trễ chuyến |
Ngoài quy định của hãng, nhớ rằng nước đến có thể có quy định riêng cho trẻ nhập cảnh một mình, ví dụ thủ tục cho người nước ngoài dưới 15 tuổi vào Philippines khi không đi cùng cha mẹ. Hai lớp quy định này độc lập với nhau.
Chọn hành trình: những điều quan trọng hơn giá vé
Bay thẳng nếu có thể. Mỗi lần quá cảnh là một lần con phải đổi cửa, qua kiểm tra an ninh, có khi qua nhập cảnh, trong một sân bay lạ. Chuyến bay thẳng loại bỏ toàn bộ rủi ro đó, kể cả rủi ro lỡ chuyến nối.
Nếu phải nối chuyến, chọn một hãng trên cả hành trình. Vé chung một hãng hoặc một hãng và đối tác chính thức có lợi là hành lý được chuyển thẳng, và nếu chặng đầu trễ, hãng có trách nhiệm xếp con lên chuyến sau. Hai vé rời của hai hãng thì khi lỡ chuyến, con phải tự mua lại.
Thời gian nối chuyến vừa đủ. Quá ngắn thì dễ lỡ, quá dài thì con phải chờ nhiều giờ một mình. Chọn khoảng nối mà hãng khuyến nghị cho sân bay đó, cộng thêm một khoảng dự phòng.
Kiểm yêu cầu quá cảnh. Một số nước yêu cầu thị thực quá cảnh, hoặc không có khu quá cảnh khép kín. Hoa Kỳ là ví dụ thường được nhắc: hành khách nối chuyến qua sân bay Mỹ phải qua thủ tục nhập cảnh, nên cần giấy tờ phù hợp dù chỉ đi qua. Tra trang chính thức của nước quá cảnh.
Giờ hạ cánh phù hợp với người đón. Chuyến đến lúc nửa đêm khiến việc đón khó hơn và nếu trễ thêm thì con phải chờ lâu. Chuyến đến ban ngày, trong giờ văn phòng trường còn làm việc, dễ xử lý hơn nếu có trục trặc.
Những việc con nên tự làm được trước ngày bay
Dù có dịch vụ trẻ đi một mình hay không, con sẽ có những khoảnh khắc phải tự xoay xở: lúc nhân viên bận, lúc đứng xếp hàng, lúc đi vệ sinh trên máy bay. Tập trước ở nhà, hoặc trong một chuyến bay nội địa có người lớn đi cùng nhưng để con tự làm, những việc sau:
- Nhận ra số hiệu chuyến bay, số cửa ra máy bay và giờ lên máy bay trên thẻ lên máy bay.
- Tìm đường theo biểu tượng trong sân bay: cửa ra máy bay, nhà vệ sinh, quầy thông tin, khu nhận hành lý.
- Nói được bằng tiếng Anh vài câu: con đang bay một mình, con cần giúp đỡ, con bị lạc, con đang chờ người đón tên gì.
- Biết nhận ra nhân viên chính thức của hãng và sân bay qua đồng phục và thẻ đeo, khác với người lạ tự giới thiệu.
- Giữ bìa giấy tờ trong túi trước, không đặt xuống ghế, không đưa cho ai ngoài nhân viên ở quầy.
- Biết phải làm gì nếu máy hết pin: đến quầy của hãng và nhờ gọi số trên tấm thẻ trong ví.
Một đứa trẻ biết những việc này vẫn cần người lớn trông, nhưng sẽ bình tĩnh hơn nhiều khi có một khoảnh khắc không ai ở bên cạnh.
Ngày bay: trình tự ở sân bay đi
Với con dùng dịch vụ trẻ đi một mình, trình tự ở sân bay Việt Nam thường như sau; con không dùng dịch vụ thì bỏ các bước bàn giao nhưng vẫn giữ các bước còn lại:
- Đến sớm hơn giờ khuyến nghị thông thường, vì thủ tục dịch vụ mất thêm thời gian ở quầy.
- Mang theo giấy tờ của con, mẫu đăng ký dịch vụ đã điền, giấy tờ tuỳ thân của người đưa, văn bản đồng ý của cha mẹ nếu cần.
- Làm thủ tục, ký bàn giao, xác nhận lại tên và cách liên lạc của người đón ở sân bay đến.
- Kiểm túi xách tay của con: hộ chiếu nếu con giữ, bìa giấy tờ, thuốc, sạc, áo khoác, một ít đồ ăn nhẹ được phép mang.
- Dặn con lần cuối: chỉ đi với nhân viên hãng có thẻ, không rời khỏi khu vực được chỉ định, báo tiếp viên khi cần.
- Ở lại sân bay cho đến khi máy bay cất cánh, theo yêu cầu của hãng; nếu chuyến bị huỷ hoặc trễ dài, người đưa phải nhận con lại.
- Báo cho người đón ở sân bay đến khi máy bay đã cất cánh, kèm số hiệu chuyến bay.
Người đưa nên là cha hoặc mẹ, hoặc người lớn đã ghi trong mẫu. Đổi người đưa vào phút cuối có thể khiến quầy từ chối bàn giao.
Sân bay đến: khâu dễ hở nhất
Dù con đi theo dịch vụ hay đi tự do, khâu đón ở sân bay đến là chỗ dễ có trục trặc nhất vì nó liên quan đến ba bên: hãng bay, trường hoặc người đón, và gia đình ở Việt Nam. Nhiều trường có dịch vụ đón sân bay cho học sinh dưới 18 tuổi, có khi bắt buộc. Hỏi trường người đón là nhân viên của trường hay một công ty xe được thuê, người đón chờ ở đâu, nhận ra con bằng cách nào, và nếu chuyến trễ vài giờ thì họ có chờ không.
Với dịch vụ trẻ đi một mình, tên người đón phải trùng với tên ghi trong mẫu đăng ký, và người đó phải mang giấy tờ tuỳ thân. Nếu trường cử người đón, xin trước tên chính xác của người đó để ghi vào mẫu. Trường hợp trường chỉ biết người đón vào phút chót, hỏi hãng xem có cách cập nhật thông tin không, vì nhân viên hãng sẽ không bàn giao con cho người không có tên.
Với thiếu niên đi tự do, thống nhất trước với con cách nhận ra người đón: một cái tên, một mã số trên tấm bìa chỉ con và người đón biết, chứ không phải tên đầy đủ của con viết to cho mọi người đọc. Dặn con không đi với ai tự xưng là người của trường mà không khớp với thông tin gia đình đã báo. Nếu sau một khoảng thời gian thống nhất trước mà chưa thấy người đón, con đến quầy thông tin hoặc quầy của hãng bay và gọi số trực khẩn của trường, không ra khỏi sân bay một mình.
Chuyến về: đừng coi là bản sao của chuyến đi
Nhiều gia đình chuẩn bị chuyến đi rất kỹ nhưng chuyến về thì để trường lo. Thực tế chuyến về có những điểm khác: con mệt hơn sau nhiều tuần, hành lý nặng hơn vì quà và đồ mua thêm, và người đưa con ra sân bay là người của trường, không phải cha mẹ. Nếu con dùng dịch vụ trẻ đi một mình, mẫu đăng ký cho chặng về phải ghi người đưa ở nước ngoài và người đón ở Việt Nam, và người đưa cũng thường phải ở lại sân bay đến khi máy bay cất cánh.
Hỏi trường từ trước: ai đưa con ra sân bay, đi lúc mấy giờ, có ở lại đến khi máy bay cất cánh không. Kiểm hạn mức hành lý của chặng về và dặn con không nhận cầm hộ đồ của bất kỳ ai. Ở Việt Nam, người đón nên đến sớm, mang giấy tờ tuỳ thân trùng với tên trong mẫu, và theo dõi giờ hạ cánh trên trang của hãng.
Cuối cùng, nhắc con rằng khi qua cửa nhập cảnh Việt Nam, con có thể được hỏi vài câu và cần xuất trình hộ chiếu của chính mình. Nếu hộ chiếu đang được trường hoặc trưởng đoàn giữ, phải chắc rằng con đã nhận lại trước khi lên máy bay.
Câu hỏi thường gặp
Con mười ba tuổi đã bay một mình trong nước, có cần dịch vụ trẻ đi một mình khi bay quốc tế không?
Kinh nghiệm bay trong nước có ích, nhưng bay quốc tế thêm thủ tục xuất nhập cảnh, quá cảnh và ngôn ngữ. Nếu hãng cho tuỳ chọn ở tuổi mười ba, cân nhắc đăng ký khi hành trình có nối chuyến hoặc con chưa tự tin tiếng Anh. Với chuyến bay thẳng ngắn và con đã quen, đi tự do có thể ổn.
Dịch vụ trẻ đi một mình có nhận khi con bay hai hãng khác nhau không?
Nhiều hãng không nhận, hoặc chỉ nhận khi các chặng đều do hãng đó hoặc đối tác đã thoả thuận khai thác. Hỏi rõ trước khi mua vé, vì đổi vé sau này có thể tốn kém. Đây là lý do nên ưu tiên hành trình một hãng khi con nhỏ tuổi.
Nếu chuyến bay bị huỷ khi con đang ở sân bay quá cảnh thì ai lo cho con?
Với con dùng dịch vụ trẻ đi một mình trên hành trình của một hãng, hãng có trách nhiệm trông con và xếp chuyến tiếp theo theo quy trình của họ, có thể kèm chỗ ở. Với con đi tự do, con phải tự làm việc với hãng; vì vậy cần dặn con số trực khẩn của trường và số của gia đình, và có thẻ ngân hàng hoặc tiền dự phòng.
Có nên cho con mang tiền mặt khi bay một mình không?
Một khoản nhỏ bằng tiền của nước đến và một thẻ thanh toán dự phòng là đủ cho tình huống trễ chuyến. Không nên để con mang nhiều tiền mặt. Dặn con giữ tiền ở hai chỗ khác nhau và không để lộ khi trả tiền ở nơi đông người.
Trường có bắt buộc dịch vụ đón sân bay không?
Nhiều trường bắt buộc với học sinh dưới 18 tuổi, nhất là khi con không đi theo đoàn, vì đây là phần trường chịu trách nhiệm theo chính sách bảo vệ trẻ. Có trường cho gia đình tự sắp xếp người thân đón nếu có văn bản đồng ý. Hỏi rõ và nhận xác nhận đón bằng email trước ngày bay.
Có thể nhờ một hành khách người lớn quen biết trông con trên chuyến bay thay cho dịch vụ không?
Một người quen đi cùng chuyến có thể giúp con yên tâm, nhưng về quy định, hãng có thể vẫn coi con là trẻ đi một mình nếu người đó không đăng ký là người đi kèm. Nếu muốn người quen là người đi kèm chính thức, hỏi hãng điều kiện, và chuẩn bị văn bản uỷ quyền của cha mẹ.