Trẻ dưới mười tám tuổi học tiếng Anh ở Philippines nên đi theo một trong hai cách: vào trại thiếu niên có người giám hộ hai bốn trên bảy, hoặc học trong trường thường nhưng ở khu riêng cho vị thành niên với người quản lý trực đêm; trẻ dưới mười lăm tuổi đi không cùng bố mẹ còn phải có giấy miễn trừ WEG theo luật Philippines. Câu hỏi then chốt không phải "trường có an toàn không" mà là "ai chịu trách nhiệm với con vào lúc mười giờ tối và vào chiều thứ bảy".
Bài này đi vào phía Philippines của câu chuyện: trại thiếu niên khác lớp thường thế nào, người giám hộ ở trường làm gì, giấy WEG là gì, quy định ra ngoài và y tế ra sao. Thủ tục xuất cảnh phía Việt Nam cho trẻ em và các nguyên tắc chung về giám hộ được trình bày trong mục An toàn và giám hộ của trang; ở đây chỉ nhắc khi cần.
Trại thiếu niên và lớp thường khác nhau ra sao
Nhiều trường ngôn ngữ ở Philippines có cả hai dạng. Khác biệt không nằm ở giáo viên mà ở cách tổ chức cuộc sống quanh giờ học.
| Khía cạnh | Trại thiếu niên | Lớp thường có học viên nhỏ tuổi |
|---|---|---|
| Thời gian | Theo mùa, thường vài tuần trong kỳ nghỉ hè hoặc nghỉ đông | Quanh năm, nhập học hằng tuần |
| Bạn học | Cùng lứa tuổi, nhiều quốc tịch châu Á | Chung với người lớn ở lớp nhóm |
| Lịch | Học xen hoạt động, thể thao, dã ngoại | Lịch học như người lớn |
| Giám hộ | Người phụ trách theo nhóm, trực cả ngày đêm | Tuỳ trường, thường có quản lý ký túc khu vị thành niên |
| Ra ngoài | Chỉ theo đoàn có người lớn | Theo nội quy, có thể cần phụ huynh đồng ý bằng văn bản |
| Hợp với | Trẻ tám đến mười lăm tuổi, lần đầu xa nhà | Thiếu niên mười sáu mười bảy tuổi tự lập, đi ngoài mùa trại |
Với trẻ dưới mười hai tuổi, trại thiếu niên gần như là lựa chọn duy nhất hợp lý nếu không có bố mẹ đi cùng. Một số trường không nhận trẻ quá nhỏ vào lớp thường, hoặc chỉ nhận khi có bố mẹ ở cùng.
Giấy WEG: một thủ tục riêng của Philippines cho trẻ dưới 15 tuổi
Luật di trú của Philippines có quy định bảo vệ trẻ em: người nước ngoài dưới mười lăm tuổi nhập cảnh mà không đi cùng bố hoặc mẹ, hoặc không sang để gặp bố mẹ đang ở Philippines, thuộc diện có thể bị từ chối nhập cảnh nếu không có giấy miễn trừ. Giấy đó gọi là Waiver of Exclusion Ground, viết tắt WEG.
Trong thực tế, hồ sơ WEG thường gồm giấy đồng ý của bố mẹ, bản sao giấy tờ của bố mẹ, giấy khai sinh của trẻ và thông tin người lớn đi cùng hoặc người nhận trẻ tại Philippines. Tuỳ từng thời kỳ, giấy này có thể làm trước tại Đại sứ quán Philippines hoặc nộp phí tại cửa khẩu khi nhập cảnh. Danh mục giấy tờ cụ thể, có cần dịch, công chứng, hợp pháp hoá hay không, phải hỏi Đại sứ quán Philippines tại Hà Nội vào thời điểm làm.
Nhiều phụ huynh nghĩ đi theo đoàn có trưởng đoàn là đủ. Thực tế trưởng đoàn không phải bố mẹ, nên trẻ dưới mười lăm tuổi đi theo đoàn vẫn thuộc diện cần WEG. Trường và đơn vị tổ chức đoàn có kinh nghiệm sẽ nhắc việc này từ sớm và thường hướng dẫn gia đình chuẩn bị. Nếu không ai nhắc, đó là tín hiệu phụ huynh nên tự hỏi thêm.
Người giám hộ ở trường làm gì trong một ngày
Đánh thức, điểm danh, đưa đi học. Ở trại thiếu niên, người phụ trách nhóm thường gọi các em dậy, kiểm tra các em ăn sáng, có mặt đúng giờ ở lớp. Với trẻ nhỏ, việc tưởng đơn giản này tránh được tình trạng ngủ quên, bỏ bữa, bỏ tiết trong tuần đầu.
Theo dõi sức khoẻ và tâm trạng. Người giám hộ để ý em nào ăn ít, ho, sốt, buồn bã, khóc vì nhớ nhà; đưa em đi phòng y tế hoặc bệnh viện khi cần, và báo cho phụ huynh. Nên hỏi trường có nhân viên y tế tại chỗ không và bệnh viện gần nhất cách bao xa.
Quản lý tiền và đồ dùng. Nhiều trại giữ hộ tiền tiêu vặt, cho các em rút theo tuần, và giữ hộ chiếu ở két. Cách làm này giảm nguy cơ mất mát, nhất là với trẻ chưa quen tự quản lý tiền.
Đi kèm khi ra ngoài. Mọi chuyến ra khỏi trường, dù là đi siêu thị hay tham quan cuối tuần, đều có người lớn đi theo, có điểm danh khi đi và khi về.
Liên lạc với gia đình. Người giám hộ hoặc trưởng đoàn thường gửi ảnh, tin nhắn cập nhật cho nhóm phụ huynh theo lịch, và là người phụ huynh gọi khi có việc gấp.
Đi theo đoàn từ Việt Nam hay đi một mình vào trại
Có hai cách phổ biến để trẻ Việt vào trại thiếu niên ở Philippines. Cách thứ nhất là đi theo đoàn do một đơn vị ở Việt Nam tổ chức, có trưởng đoàn người Việt bay cùng, ở cùng trong suốt khoá. Cách thứ hai là gia đình tự đăng ký với trường, con bay một mình hoặc có bố mẹ đưa sang, trường đón ở sân bay và giao cho người giám hộ của trường.
Đi theo đoàn có lợi là con có người nói tiếng Việt để tâm sự, phụ huynh có đầu mối liên lạc quen, và các giấy tờ thường được chuẩn bị đồng loạt. Bất lợi là đoàn đông học sinh Việt, dễ nói tiếng Việt với nhau, nên trưởng đoàn giỏi phải chủ động chia phòng, chia bàn ăn, và nhắc nội quy ngôn ngữ.
Đi một mình vào trại giúp con nhúng tiếng Anh sâu hơn, nhưng đòi hỏi con đủ lớn, đủ tự tin, và gia đình phải tự liên lạc với trường bằng tiếng Anh. Các hãng hàng không có dịch vụ cho trẻ đi một mình, với điều kiện về độ tuổi và phí riêng; nên hỏi hãng trước khi đặt vé. Với trẻ dưới mười hai tuổi lần đầu xa nhà, đi theo đoàn hoặc có bố mẹ đưa sang là cách an toàn hơn.
Cuối tuần và hoạt động ngoài trường
Cuối tuần là lúc dễ phát sinh rủi ro nhất với thiếu niên, vì không có lịch học giữ chân. Trại thiếu niên tốt thường lấp kín thứ bảy, chủ nhật bằng hoạt động có tổ chức: tham quan, thể thao, nấu ăn, làm đồ thủ công, dã ngoại. Mỗi hoạt động có người lớn đi theo, có điểm danh, có phương tiện do trường thuê.
Các hoạt động dưới nước như bơi biển, đi thuyền, lặn ống thở rất phổ biến ở Philippines, nhất là quanh Cebu. Phụ huynh nên hỏi có áo phao cho mọi em không, có nhân viên cứu hộ không, tỉ lệ người lớn trên trẻ em khi xuống nước là bao nhiêu. Nếu con không biết bơi, nói rõ với trường để con được xếp hoạt động khác hoặc được kèm riêng.
Với thiếu niên lớn ở lớp thường, cuối tuần có thể được ra ngoài theo nhóm. Khi đó nên thoả thuận với con trước: đi với ai, về lúc mấy giờ, không đi xe lạ, không mang theo hộ chiếu gốc, luôn để điện thoại có pin. Một hoạt động có tổ chức đôi khi kém hấp dẫn hơn tự đi chơi, nhưng an toàn hơn nhiều với trẻ chưa quen nơi lạ.
Y tế, bảo hiểm và những điều ít ai nhắc
Phần sức khoẻ của trẻ ở xa nhà cần được tính trước, không đợi có chuyện mới hỏi:
- Bảo hiểm du lịch có quyền lợi y tế và hồi hương cho suốt thời gian khoá học, đọc kỹ phần loại trừ như bệnh có sẵn, thể thao dưới nước.
- Giấy tóm tắt sức khoẻ của con bằng tiếng Anh: dị ứng, bệnh mạn tính, thuốc đang dùng, nhóm máu nếu biết; một bản đưa cho người giám hộ, một bản con giữ.
- Thuốc thường dùng mang đủ cho cả khoá, để trong hộp có nhãn gốc, kèm đơn của bác sĩ nếu là thuốc kê đơn.
- Hỏi bác sĩ ở Việt Nam về tiêm chủng và phòng muỗi, vì sốt xuất huyết lưu hành ở Philippines như ở Việt Nam.
- Giấy đồng ý điều trị y tế khẩn cấp do bố mẹ ký, nếu trường hoặc đơn vị tổ chức đoàn yêu cầu, để người giám hộ đưa con đi viện kịp thời.
Nên hỏi trường đã từng xử lý trường hợp học viên nhập viện chưa, quy trình ra sao, ai ứng tiền viện phí trước khi bảo hiểm trả. Câu trả lời cho biết họ có kinh nghiệm thật hay chỉ có chính sách trên giấy.
Chuẩn bị tinh thần cho con trước ngày đi
Phần lớn sự cố ở trại thiếu niên không phải tai nạn mà là nhớ nhà, mâu thuẫn bạn cùng phòng, không quen ăn. Chuẩn bị tâm lý trước giúp con vượt qua tuần đầu nhẹ hơn:
- Cho con biết trước lịch một ngày, nội quy, cách gọi về nhà, để không bất ngờ.
- Tập cho con vài câu tiếng Anh dùng ngay: nói mình không khoẻ, nói mình không hiểu, xin gặp người phụ trách.
- Thoả thuận lịch gọi điện cố định, không quá dày; gọi liên tục trong tuần đầu đôi khi làm con nhớ nhà hơn.
- Nói trước với con rằng buồn và nhớ nhà vài ngày đầu là bình thường, và con có thể kể với người giám hộ.
- Bàn với con cách xử lý khi không hợp bạn cùng phòng: nói với người phụ trách thay vì tự chịu đựng.
Phụ huynh cũng cần chuẩn bị cho chính mình: tin nhắn ít hơn thường ngày không có nghĩa là có chuyện. Một kênh liên lạc rõ ràng với người giám hộ giúp bố mẹ yên tâm mà không làm phiền con.
Danh sách câu hỏi về giám hộ nên gửi trường
Trước khi đặt khoá cho con vị thành niên, gửi trường hoặc đơn vị tổ chức danh sách sau và xin trả lời bằng văn bản:
- Tỉ lệ người giám hộ trên số học viên thiếu niên là bao nhiêu, ai trực ban đêm.
- Trẻ ở phòng mấy người, có ghép với người lớn không, khu nam và khu nữ tách thế nào.
- Quy định ra ngoài, có cần phụ huynh đồng ý bằng văn bản cho từng chuyến không.
- Có nhân viên y tế tại chỗ không, bệnh viện gần nhất ở đâu, ai đi cùng con khi đi viện.
- Khi có sự cố, trường báo phụ huynh trong bao lâu, qua kênh nào, bằng tiếng gì.
- Trường đã có hướng dẫn về giấy WEG và giấy tờ xuất cảnh cho trẻ chưa.
Một trường quen nhận thiếu niên sẽ có sẵn câu trả lời cho hầu hết các câu này. Nếu nhiều câu bị trả lời chung chung, hãy cân nhắc trường khác hoặc chọn hình thức có bố mẹ đi cùng.
Câu hỏi thường gặp
Con mười sáu tuổi có thể học lớp thường như người lớn không?
Nhiều trường nhận học viên từ khoảng mười sáu tuổi vào lớp thường, nhưng thường yêu cầu giấy đồng ý của phụ huynh và xếp con ở khu dành cho vị thành niên. Phụ huynh nên hỏi trường về giờ giới nghiêm riêng và người chịu trách nhiệm với học viên dưới mười tám tuổi.
Trẻ mười bốn tuổi đi cùng dì ruột có cần giấy WEG không?
Theo quy định của Philippines, trẻ dưới mười lăm tuổi đi không cùng bố hoặc mẹ thường thuộc diện cần WEG, dù đi cùng người thân khác. Trường hợp cụ thể nên hỏi Đại sứ quán Philippines tại Hà Nội để biết hồ sơ cần những gì và nên làm trước hay làm tại cửa khẩu.
Bố mẹ có thể ở cùng con trong trại thiếu niên không?
Trại thiếu niên thường không có chỗ cho phụ huynh. Một số trường có chương trình gia đình, con học còn bố mẹ cũng học hoặc ở khu riêng trong khuôn viên. Nếu bố mẹ muốn ở gần, có thể thuê chỗ ở bên ngoài, nhưng nên hỏi trường xem có ảnh hưởng tới nội quy và việc con hoà nhập không.
Nếu con nhớ nhà, đòi về sau ba ngày thì nên làm gì?
Ba bốn ngày đầu là giai đoạn khó nhất. Nên nói chuyện với người giám hộ để họ để ý con nhiều hơn, cùng con đặt mốc thử thêm một tuần, và hỏi về chính sách hoàn phí nếu con thật sự phải về. Phần lớn các em vượt qua sau tuần đầu khi đã có bạn và quen nhịp.
Có nên cho con mang điện thoại riêng không?
Có, để gọi về nhà và dùng khi khẩn cấp. Nên cài sẵn số người giám hộ, trưởng đoàn, Đại sứ quán Việt Nam tại Philippines. Trao đổi với con về nội quy dùng điện thoại của trường, và cân nhắc gói dữ liệu vừa đủ thay vì không giới hạn.
Trường có kiểm tra lý lịch người giám hộ và giáo viên không?
Đây là câu nên hỏi thẳng. Trường làm việc với trẻ em một cách nghiêm túc thường có quy trình tuyển chọn, kiểm tra lý lịch và quy tắc ứng xử với học viên vị thành niên, như không gặp riêng học viên trong phòng kín. Xin xem quy tắc này bằng văn bản nếu có.