Với học sinh Việt Nam, khoảng thời gian dễ đi du học hè nhất là từ giữa tháng Sáu đến giữa tháng Tám, khi kỳ thi cuối năm đã xong và còn đủ thời gian nghỉ trước năm học mới. Trong khoảng đó, tháng Bảy là cao điểm ở phần lớn các trại Bắc bán cầu: đông học sinh nhất, nhiều quốc tịch nhất, nhưng cũng hết chỗ sớm nhất. Đầu tháng Sáu và cuối tháng Tám vắng hơn, cơ cấu học sinh khác hẳn.
Chọn tháng không chỉ là chuyện lịch rảnh. Tháng đi quyết định con học với ai, thời tiết ra sao, có kịp nghỉ trước khai giảng không. Bài này phân tích từng giai đoạn trong mùa hè, sự khác biệt giữa Bắc và Nam bán cầu, và những lựa chọn khoá ngắn ngoài mùa hè cho gia đình không đi được vào tháng Bảy.
Lịch của con ở Việt Nam quyết định trước tiên
Khung kế hoạch thời gian năm học do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành hằng năm, các tỉnh thành chọn ngày cụ thể trong khung đó. Thường năm học phổ thông kết thúc vào cuối tháng Năm, học sinh tựu trường cuối tháng Tám hoặc đầu tháng Chín. Ngày cụ thể từng năm khác nhau, nên khi lên kế hoạch cần xem văn bản của năm học đó và lịch riêng của trường con.
Ngoài lịch chính thức, mỗi gia đình còn những mốc riêng: kỳ thi tuyển sinh lớp 10 và kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông thường rơi vào tháng Sáu, ảnh hưởng tới học sinh lớp 9 và lớp 12. Nhiều trường có lớp ôn hè hoặc học bồi dưỡng trong tháng Bảy. Học sinh trường quốc tế có lịch nghỉ khác, thường dài hơn và bắt đầu sớm hơn.
Nên ghi tất cả các mốc này vào một lịch duy nhất trước khi xem trại nào. Thường sẽ thấy cửa sổ thực sự khả thi hẹp hơn nhiều so với "cả mùa hè". Với học sinh vừa thi xong lớp 9, cửa sổ đẹp thường là từ cuối tháng Sáu đến giữa tháng Tám, trước khi nhập học lớp 10.
Các giai đoạn trong mùa hè Bắc bán cầu
Phần lớn trại hè ngôn ngữ ở Anh, Ireland, Malta, Mỹ, Canada mở trong khoảng tháng Sáu đến tháng Tám. Bảng dưới mô tả xu hướng chung, mỗi trại có thể khác:
| Giai đoạn | Số học sinh | Cơ cấu quốc tịch | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Đầu đến giữa tháng Sáu | Ít hơn, nhiều trại chưa mở hết | Nhiều học sinh từ các nước kết thúc năm học sớm | Học sinh Việt Nam thường chưa đi được vì còn thi |
| Cuối tháng Sáu đến cuối tháng Bảy | Đông nhất, cao điểm | Đa dạng nhất, nhiều nước châu Âu, châu Á, Mỹ Latinh | Hết chỗ sớm, nên đăng ký sớm |
| Đầu đến giữa tháng Tám | Còn đông, giảm dần | Một số nước châu Âu vẫn đông, một số đã về | Hợp với nhiều học sinh Việt Nam |
| Cuối tháng Tám | Ít, một số trại đóng sớm | Thay đổi nhiều theo từng tuần | Sát ngày khai giảng ở Việt Nam |
Cơ cấu quốc tịch là điểm hay bị bỏ qua. Nếu một tuần cụ thể có rất đông học sinh cùng một nước, lớp học và sinh hoạt tối dễ bị nhóm đó chi phối, kể cả ngôn ngữ. Khi đã chọn được tuần, hãy hỏi trại cơ cấu quốc tịch dự kiến của chính tuần đó, hoặc số liệu cùng kỳ năm trước.
Ưu và nhược của tháng cao điểm
Ưu: đông và đa dạng. Tháng Bảy là lúc con gặp nhiều bạn nhất, từ nhiều nước nhất. Lớp đủ người, hoạt động đủ nhóm, chuyến đi cuối tuần sôi nổi. Trẻ hướng ngoại thường thích giai đoạn này.
Ưu: nhiều lựa chọn. Hầu hết trại mở đủ lớp, đủ nhóm tuổi, đủ các khoá chuyên đề trong giai đoạn cao điểm. Nếu con muốn một khoá cụ thể như bóng đá hay làm phim, cơ hội cao hơn.
Nhược: hết chỗ sớm. Chỗ nội trú và homestay ở các tuần cao điểm thường được đặt từ nhiều tháng trước. Gia đình chọn muộn có thể phải đổi trại hoặc đổi tuần.
Nhược: chi phí đi lại cao. Vé máy bay quốc tế vào giữa hè thường đắt hơn các giai đoạn khác, cộng thêm việc nhiều gia đình cùng bay. Cách tự tính chi phí có bài riêng trong danh mục chuẩn bị chuyến đi.
Nhược: lớp có thể đông hơn. Một số trại tăng sĩ số lớp hoặc mở thêm lớp với giáo viên thời vụ khi đông học sinh. Nên hỏi sĩ số tối đa và việc trại tuyển giáo viên mùa hè thế nào.
Nam bán cầu: tháng Bảy là mùa đông
Ở Úc và New Zealand, tháng Sáu đến tháng Tám là mùa đông. Các trường ngôn ngữ ở đó vẫn mở khoá cho học sinh quốc tế vào giai đoạn này, nhưng không có không khí "trại hè" với hoạt động ngoài trời dày đặc như ở Bắc bán cầu. Thời tiết lạnh hơn, ngày ngắn hơn, hoạt động chuyển vào trong nhà nhiều hơn.
Học sinh bản địa ở hai nước này có kỳ nghỉ giữa năm ngắn, khoảng hai tuần quanh tháng Bảy theo lịch của từng bang hoặc vùng. Một số chương trình cho học sinh quốc tế học ghép trong lớp với học sinh bản địa ngoài kỳ nghỉ, khác với trại hè thuần học sinh quốc tế. Hình thức cụ thể nên hỏi trực tiếp từng trường và kiểm tra quy định thị thực cho loại khoá đó.
Ưu điểm của Nam bán cầu với học sinh Việt Nam là lệch múi giờ ít hơn so với châu Âu hay Bắc Mỹ, quãng bay ngắn hơn. Nhược điểm là nếu con mong một mùa hè nắng ấm với nhiều hoạt động ngoài trời, tháng Bảy ở đó sẽ khác kỳ vọng. Ngược lại, với học sinh lớn muốn tập trung vào lớp học và sống thử trong một thành phố, nhịp chậm hơn của mùa đông có khi lại giúp con học kỹ hơn, ít bị cuốn vào lịch tham quan dày đặc.
Thời tiết ở nơi đến trong mùa hè
Mùa hè ở các nước nói tiếng Anh không đồng nhất. Ở Anh và Ireland, mùa hè thường mát, có thể mưa bất chợt, nhiệt độ thay đổi trong ngày; học sinh từ Việt Nam đôi khi bất ngờ vì cần áo khoác vào buổi tối. Ở Malta và nhiều vùng ven Địa Trung Hải, mùa hè nóng và nắng gắt, hoạt động ngoài trời buổi trưa cần tránh. Ở Bắc Mỹ, khác biệt giữa các vùng rất lớn, từ mát mẻ ở vùng ven biển phía bắc đến nóng ở vùng nội địa phía nam.
Các khoá học tiếng ở khu vực Đông Nam Á, như Philippines, rơi vào mùa mưa nếu đi giữa năm. Mưa không làm gián đoạn giờ học trong lớp, nhưng ảnh hưởng tới hoạt động ngoài trời và chuyến đi cuối tuần. Đặc thù học tiếng Anh ở Philippines có bài riêng trong danh mục của trang.
Thời tiết ảnh hưởng tới hành lý, tới loại hoạt động con tham gia, và tới sức khoẻ của trẻ nhỏ. Nên xem trung bình thời tiết của đúng thành phố và đúng tháng đi, không chỉ của cả nước. Với trẻ dễ say nắng hoặc có bệnh đường hô hấp theo mùa, đây là điều nên trao đổi với bác sĩ của con trước khi chọn nơi, đồng thời báo cho trại để họ xếp hoạt động phù hợp.
Ngoài mùa hè: các kỳ nghỉ khác có đi được không
Không phải gia đình nào cũng đi được vào tháng Bảy. Một số lựa chọn khác:
- Kỳ nghỉ Tết Nguyên đán: ngắn, thường một đến hai tuần tuỳ năm và tuỳ trường. Một số trường ngôn ngữ nhận học sinh nhỏ tuổi vào khoá ngắn quanh thời gian này, nhưng thường không có không khí trại hè. Gia đình nhiều khi ưu tiên ở nhà đón Tết.
- Kỳ nghỉ đông ở Bắc bán cầu: một số trường mở khoá mùa đông quanh dịp cuối năm dương lịch. Nếu lịch học của con ở Việt Nam có khoảng nghỉ trùng, đây là lựa chọn ít người, nhưng thời tiết lạnh.
- Trường quốc tế ở Việt Nam: học sinh trường quốc tế thường có kỳ nghỉ hè dài hơn và bắt đầu từ đầu tháng Sáu, nên có thể đi những tuần ít người hơn.
- Khoá cho người lớn quanh năm: học sinh từ 16 hoặc 18 tuổi trở lên có thể đi khoá người lớn ở hầu hết thời điểm trong năm, không phụ thuộc mùa hè.
Các khoá ngoài mùa hè thường có ít học sinh cùng lứa tuổi hơn. Với trẻ nhỏ, điều đó có thể khiến trải nghiệm kém vui. Với học sinh lớn tự lập, lớp ít người có khi lại có lợi cho việc học.
Chọn tuần đầu hay tuần sau của một đợt
Nhiều trại chia mùa hè thành các đợt liên tiếp, học sinh đến và về vào những ngày cố định trong tuần. Một khoá bốn tuần có thể bắt đầu ở đầu đợt, cùng ngày với phần lớn học sinh, hoặc bắt đầu giữa chừng khi các nhóm đã thành hình. Cả hai đều có cái được và cái mất.
Bắt đầu cùng ngày với đông học sinh mới, con được tham gia đầy đủ phần làm quen, nhóm bạn hình thành cùng lúc, không ai là "người đến sau". Đến giữa đợt, con có thể thấy các nhóm đã thân nhau, cần chủ động hơn để chen vào. Ngược lại, có những trại xử lý việc này rất tốt bằng hoạt động chào đón riêng mỗi tuần cho học sinh mới đến.
Một điểm nữa: nếu cùng một tuần có rất nhiều học sinh rời trại, không khí tuần cuối của con có thể trùng với lúc trại vắng đi. Hỏi trại ngày đến, ngày về phổ biến nhất của đợt con định đi giúp chọn được thời điểm con vào nhóm thuận lợi nhất.
Các bước chọn tuần đi cụ thể
Gom tất cả lại thành một quy trình gọn:
- Ghi mọi mốc cố định của con và gia đình vào một lịch: thi, học hè, ngày khai giảng, việc gia đình.
- Tìm khoảng trống dài nhất, trừ vài ngày chuẩn bị trước khi đi và ít nhất một tuần nghỉ sau khi về.
- Chọn độ dài khoá vừa với khoảng trống đó.
- Xem các trại phù hợp có mở đúng tuần đó không, ngày đến và ngày về là thứ mấy.
- Hỏi cơ cấu quốc tịch dự kiến và sĩ số lớp tối đa của tuần đó.
- Tính thời gian xin thị thực, đặt vé, chuẩn bị giấy tờ cho trẻ vị thành niên, đếm ngược từ ngày đi để biết phải bắt đầu khi nào.
Với các tuần cao điểm, quy trình này nên bắt đầu từ cuối năm trước. Thông tin về các khoá hè ngắn hạn do Global Gate Pass tổ chức, gồm ngày đến và ngày về của từng đợt, có ở duhocnganhan.com.
Câu hỏi thường gặp
Đi trại hè vào tháng Tám có muộn không?
Không muộn nếu trại vẫn mở và con còn đủ thời gian nghỉ trước khai giảng. Đầu đến giữa tháng Tám vẫn còn đông học sinh ở nhiều trại. Cần lưu ý là cuối tháng Tám một số trại đóng sớm hoặc giảm hoạt động, nên kiểm tra kỹ lịch của từng nơi.
Có nên tránh tuần có nhiều học sinh Việt Nam không?
Nếu mục tiêu chính là học tiếng, nên chọn tuần có cơ cấu quốc tịch đa dạng. Hỏi trại số học sinh Việt Nam dự kiến và quy định trộn quốc tịch trong lớp, trong phòng. Có vài bạn đồng hương không sao, miễn là không thành một nhóm lớn tách riêng.
Đặt chỗ trước bao lâu là đủ?
Với tuần cao điểm tháng Bảy, nhiều gia đình đặt từ sáu đến chín tháng trước. Tuần ít người hơn có thể đặt muộn hơn, nhưng vẫn cần đủ thời gian cho thị thực. Nên hỏi chính sách huỷ và đổi tuần trước khi đặt.
Học sinh lớp 9 vừa thi xong có kịp đi không?
Thường là kịp nếu chọn khoá từ cuối tháng Sáu hoặc tháng Bảy. Cần chuẩn bị hồ sơ thị thực và vé trước kỳ thi, vì sau kỳ thi thời gian rất ngắn. Cũng nên tính lịch nhập học và các buổi gặp mặt của trường lớp 10 mới.
Mùa đông ở Úc có hợp cho trẻ nhỏ đi học tiếng không?
Có thể hợp nếu gia đình chấp nhận thời tiết lạnh và ít hoạt động ngoài trời. Ưu điểm là quãng bay ngắn, lệch múi giờ ít. Nên hỏi trường cụ thể về hình thức học, độ tuổi nhận và điều kiện thị thực cho khoá ngắn.