Philippines có hai mùa chính: mùa khô từ khoảng tháng mười hai tới tháng năm, nóng nhất vào ba tháng cuối mùa, và mùa mưa từ khoảng tháng sáu tới tháng mười một, khi bão nhiệt đới hay đi qua nhất; vì kỳ nghỉ hè của học sinh Việt rơi vào tháng sáu tới tháng tám, phần lớn trẻ Việt đi học tiếng Anh ở đây đúng mùa mưa. Điều đó không có nghĩa là không nên đi, mà là cần chọn nơi, chọn trường có kinh nghiệm xử lý thời tiết, và chuẩn bị cho con đúng.
Ngoài thời tiết, sức khoẻ của con ở một nước nhiệt đới có những rủi ro quen thuộc với người Việt như nắng nóng, muỗi, đồ ăn lạ, và một rủi ro ít người nghĩ tới là động đất. Bài này đi qua từng chuyện ở mức thực tế: chuyện gì có thể xảy ra, trường thường làm gì, gia đình chuẩn bị gì, và khi nào cần đưa con đi khám.
Thông tin thời tiết và cảnh báo thiên tai chính thức của Philippines do cơ quan khí tượng PAGASA và viện núi lửa, địa chấn PHIVOLCS công bố. Trước và trong chuyến đi, nên theo dõi các nguồn này cùng thông báo của Đại sứ quán Việt Nam tại Philippines.
Hai mùa khí hậu và chuyện nó có ý nghĩa gì với một khoá học
Philippines nằm hoàn toàn trong vùng nhiệt đới, nóng ẩm quanh năm, nên sự khác biệt giữa các mùa chủ yếu là lượng mưa chứ không phải nhiệt độ. Mùa khô thường dễ chịu vào những tháng đầu, rồi nóng dần, đến khoảng tháng ba tới tháng năm thì oi bức ở vùng đồng bằng. Mùa mưa có những trận mưa rào lớn, thường vào buổi chiều, xen giữa những ngày nắng.
Với một khoá học nội trú, mùa mưa ảnh hưởng ít tới giờ học vì lớp và ký túc ở cùng khuôn viên, con không phải đi xa. Ảnh hưởng thấy rõ nhất là hoạt động cuối tuần: đi biển, đi đảo, dã ngoại có thể bị huỷ hoặc dời, và những ngày mưa liên tục có thể làm con buồn chán. Trường tốt sẽ có kế hoạch hoạt động trong nhà thay thế.
Mỗi vùng mỗi khác. Phía tây đảo Luzon, gồm Manila, vùng Clark và Baguio, chịu mùa mưa rõ rệt nhất vào khoảng giữa năm. Một số vùng ở miền trung và phía đông có phân bố mưa khác. Baguio trên núi mưa rất nhiều vào mùa mưa, có khi kéo dài nhiều ngày. Khi chọn nơi học cho hè, nên hỏi trường về thời tiết điển hình của đúng những tuần con đi, không chỉ nghe "Philippines nắng ấm".
Bão: trường xử lý thế nào và gia đình cần biết gì
Bão là chuyện quen thuộc ở Philippines. Philippines nằm trên đường đi của nhiều cơn bão hình thành ở tây Thái Bình Dương mỗi năm, nhiều nhất vào khoảng tháng bảy tới tháng mười. Phần lớn cơn bão gây mưa gió vài ngày rồi qua; một số ít gây thiệt hại nặng ở vùng chúng đổ bộ trực tiếp.
Hệ thống cảnh báo theo cấp. PAGASA công bố tín hiệu cảnh báo gió bão theo cấp số tăng dần cho từng khu vực. Ở các cấp cao, chính quyền địa phương thường cho trường học nghỉ, và người dân được khuyên ở trong nhà. Trường ngôn ngữ thường theo các thông báo này để huỷ hoạt động ngoài trời hoặc cho nghỉ lớp.
Câu nên hỏi trường. Khi có bão, trường có máy phát điện không, có dự trữ nước, thức ăn không, học viên ở đâu nếu ký túc bị ảnh hưởng, trường báo phụ huynh qua kênh nào. Trường lâu năm thường có quy trình rõ vì đã trải qua nhiều mùa bão.
Ảnh hưởng tới chuyến bay. Bão có thể làm huỷ hoặc hoãn chuyến bay về. Nên chọn vé có thể đổi ngày và bảo hiểm du lịch có điều khoản về chậm, huỷ chuyến do thời tiết. Dặn con nếu chuyến bay bị huỷ thì ở yên chờ trường và gia đình sắp xếp, không tự xoay xở một mình.
Chọn thời điểm đi: những yếu tố cần cân
Bảng sau tóm tắt các yếu tố liên quan tới thời điểm, giúp gia đình cân nhắc khi lịch của con cho phép chọn.
| Thời điểm | Thời tiết tổng quát | Học viên trong trường | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Tháng 6 tới 8 (hè Việt Nam) | Mùa mưa, có bão | Đông học sinh Việt; tháng 7, 8 thêm học sinh các nước có kỳ nghỉ hè | Đặt chỗ sớm, hỏi tỉ lệ quốc tịch |
| Tháng 9 tới 11 | Cuối mùa mưa, còn bão | Ít học sinh, nhiều người lớn | Hợp với sinh viên, người đi làm |
| Tháng 12 tới 2 | Đầu mùa khô, dễ chịu | Đông học viên các nước có kỳ nghỉ đông | Trùng năm học ở Việt Nam |
| Tháng 3 tới 5 | Cuối mùa khô, nóng nhất | Thay đổi theo từng trường | Chú ý say nắng, cần phòng có điều hoà |
Với học sinh, lịch nghỉ ở Việt Nam thường quyết định thay cho thời tiết. Khi không chọn được tháng, hãy chọn nơi và trường để bù: Baguio mát nhưng mưa nhiều, vùng đồng bằng nóng nhưng ít bị gián đoạn giao thông bằng đường núi.
Một điểm ít người để ý là ngày lễ của Philippines. Những ngày nghỉ lễ quốc gia rơi vào khoá học có thể khiến trường nghỉ lớp hoặc đổi lịch, và các dịp lễ lớn cuối năm làm sân bay, đường sá đông hơn. Hỏi trường lịch nghỉ lễ trong đúng thời gian con học để tính đủ số ngày học thật và đặt vé tránh những ngày cao điểm.
Nắng nóng và mất nước: rủi ro hay bị coi nhẹ
Trẻ Việt quen nóng, nên phụ huynh ít lo chuyện này. Nhưng ở trường, con học trong phòng điều hoà rồi bước ra sân nắng, chơi thể thao buổi trưa, đi tham quan ngoài trời cả ngày, và thường uống ít nước hơn ở nhà vì không ai nhắc. Kết hợp đó dễ dẫn tới mất nước, mệt, đau đầu, và với hoạt động mạnh dưới nắng gắt là say nắng.
Phòng tránh đơn giản: mang bình nước cá nhân và tập thói quen uống đều, đội mũ, bôi kem chống nắng khi ra ngoài, tránh vận động mạnh giữa trưa. Trường có trách nhiệm xếp hoạt động ngoài trời vào giờ mát và cho nghỉ trong bóng râm; hỏi trường về điều này, nhất là với trại thiếu niên vào mùa nóng.
Dấu hiệu cần để ý ở trẻ: mệt lả bất thường, đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, da nóng, ít đi tiểu. Khi có những dấu hiệu này, đưa trẻ vào chỗ mát, cho uống nước và báo người giám hộ hoặc nhân viên y tế. Nếu trẻ lơ mơ, nói lẫn, ngừng ra mồ hôi khi đang nóng, hoặc co giật, đó là tình huống cấp cứu cần đưa đi viện ngay.
Muỗi, đồ ăn và nước uống
Sốt xuất huyết lưu hành ở Philippines như ở Việt Nam, và mùa mưa là mùa muỗi sinh sôi. Không có cách phòng tuyệt đối, nhưng giảm bị muỗi đốt giúp giảm nguy cơ: bôi thuốc chống muỗi khi ra ngoài lúc sáng sớm và chiều tối, mặc áo dài tay khi đi dã ngoại, ngủ có màn hoặc phòng có lưới. Về tiêm chủng, nên hỏi bác sĩ hoặc cơ sở tiêm chủng ở Việt Nam trước chuyến đi vài tuần.
Rối loạn tiêu hoá là chuyện thường gặp ở người mới đến nơi lạ, phần lớn nhẹ và tự khỏi sau vài ngày. Dặn con uống nước đóng chai hoặc nước lọc của trường, hạn chế đồ ăn đường phố chưa nấu chín, rửa tay trước khi ăn. Nếu tiêu chảy kéo dài, có máu, sốt cao, hoặc con không uống được nước, cần đi khám thay vì tự chữa.
Nếu con có bệnh nền như hen, dị ứng, bệnh tim mạch, tiểu đường, hãy hỏi bác sĩ điều trị của con trước khi đặt khoá về việc chuyến đi có phù hợp không, cần mang thuốc gì, liều dự phòng ra sao, và đưa cho trường tóm tắt bằng tiếng Anh. Đừng để người giám hộ tự đoán khi có chuyện.
Trẻ ở nơi lạ đôi khi giấu chuyện ốm vì sợ bố mẹ lo hoặc sợ bị đưa về. Nên nói rõ với con trước khi đi rằng báo ốm sớm là việc đúng, và thoả thuận với người giám hộ rằng mọi lần con đi khám đều được báo về cho gia đình.
Động đất và núi lửa: hiểu đúng để không hoảng
Philippines nằm trên vành đai lửa Thái Bình Dương, nơi các mảng kiến tạo gặp nhau, nên có động đất thường xuyên và có một số núi lửa đang hoạt động. Phần lớn trận động đất nhỏ, người ở trong nhà có khi không cảm thấy. Trận lớn hiếm hơn nhưng có xảy ra, và người dân, trường học ở Philippines được tập luyện ứng phó.
Phụ huynh không cần lo quá mức, nhưng nên hỏi trường có diễn tập động đất không, học viên mới có được hướng dẫn không. Nguyên tắc cơ bản mà con nên biết trước: khi rung lắc, cúi xuống, che đầu, bám vào vật chắc như gầm bàn, tránh xa cửa kính; không chạy ra ngoài khi đang rung; sau khi hết rung mới đi theo lối thoát hiểm tới khu tập trung.
Thông tin về động đất và hoạt động núi lửa do PHIVOLCS công bố. Nếu khu vực trường gần một núi lửa đang được theo dõi, trường và chính quyền địa phương sẽ có hướng dẫn riêng. Với gia đình ở Việt Nam, khi nghe tin động đất ở Philippines, cách tốt nhất là liên lạc với người giám hộ của trường trước, vì tin tức ban đầu thường chưa rõ vùng nào bị ảnh hưởng.
Kế hoạch sức khoẻ cho chuyến đi, từng bước
Gom lại các phần trên thành một trình tự để gia đình làm theo:
- Sáu tới tám tuần trước: khám sức khoẻ tổng quát nếu cần, hỏi bác sĩ về tiêm chủng và thuốc mang theo.
- Bốn tuần trước: mua bảo hiểm du lịch có quyền lợi y tế, hồi hương, huỷ chuyến do thời tiết; đọc kỹ phần loại trừ.
- Hai tuần trước: viết tóm tắt sức khoẻ bằng tiếng Anh, chuẩn bị túi thuốc có nhãn gốc, kem chống nắng, thuốc chống muỗi.
- Ngày đầu tại trường: con biết phòng y tế ở đâu, người giám hộ là ai, số điện thoại khẩn cấp của trường.
- Trong khoá: lịch gọi về đều đặn, dặn con báo ngay khi ốm thay vì giấu vì sợ bố mẹ lo.
- Khi có bão hoặc động đất: liên lạc người giám hộ, theo hướng dẫn của trường, không tự tổ chức đi lại.
Những bước này không làm chuyến đi an toàn tuyệt đối, nhưng biến phần lớn tình huống bất ngờ thành chuyện đã có sẵn cách xử lý. Đó là điều giúp cả con và bố mẹ yên tâm học trọn khoá.
Câu hỏi thường gặp
Có nên tránh hẳn mùa mưa khi cho con đi học ở Philippines?
Không nhất thiết. Học nội trú ít bị ảnh hưởng bởi mưa, và hàng năm rất nhiều học sinh vẫn học mùa hè. Điều quan trọng là chọn trường có quy trình xử lý bão, vé có thể đổi, bảo hiểm phù hợp, và chấp nhận một số hoạt động ngoài trời có thể bị huỷ.
Nếu bão làm trường nghỉ vài ngày, con có được học bù không?
Chính sách mỗi trường một khác. Một số trường bù bằng tiết học vào ngày khác hoặc chuyển sang học trong ký túc nếu còn điện, một số coi đây là trường hợp bất khả kháng. Hỏi trước khi đăng ký và xin chính sách bằng văn bản.
Con có cần tiêm phòng gì trước khi sang Philippines không?
Philippines thường không bắt buộc loại vắc xin đặc biệt nào với khách từ Việt Nam, nhưng quy định có thể thay đổi. Việc tiêm phòng thêm như cúm, viêm gan hay loại khác nên do bác sĩ quyết định dựa trên tiền sử tiêm chủng của con. Hỏi cơ sở tiêm chủng trước chuyến đi vài tuần.
Đồ ăn ở trường có an toàn không?
Nhà ăn của trường nội trú phục vụ hằng ngày cho hàng trăm học viên nên thường có quy trình vệ sinh cơ bản. Rủi ro thường đến từ đồ ăn mua bên ngoài khi đi chơi. Dặn con ăn đồ nấu chín, uống nước đóng chai, và báo người giám hộ nếu có triệu chứng bất thường.
Có cần mang theo thuốc hạ sốt, thuốc tiêu hoá không?
Nên mang một túi thuốc nhỏ thông dụng theo tư vấn của bác sĩ hoặc dược sĩ, để trong hộp có nhãn gốc. Với trẻ em, người giám hộ nên biết con mang thuốc gì. Không tự dùng thuốc kéo dài khi triệu chứng không đỡ; khi đó cần đưa con đi khám.
Nghe tin bão hoặc động đất ở Philippines thì gia đình nên làm gì trước tiên?
Liên lạc với người giám hộ hoặc văn phòng trường qua kênh đã thống nhất từ trước, rồi theo dõi thông báo của PAGASA, PHIVOLCS và Đại sứ quán Việt Nam tại Philippines. Tránh gọi liên tục cho con khi mạng có thể đang quá tải; một tin nhắn ngắn hỏi con có an toàn không là đủ.